|
Bakioko eleizateko
Erdi Aroko bizilekuen asiera, auzoetan eratuteaz bereizten de, gizataldeak
eremu ezbardin bitan banatuaz. Batetik
Basigo, bere burujabe zan eleizate lez biziaz, parrokiaren
inguruan lekutzen da geientsuena. Lekutze berezia benetan, bertatik Bakio´ko
troka guztia menperatzen dalako. Bestetik, lengotik Estepona
ibaia bitarteko banatzaile dala, Bermeoko udalerriko diran Zubiaur eta
done Pelaio inguruetan osatzen dan eremua. Jaubetasun auziak gizaldietan
zear etenbakoak izan dira Bermeo eta Bakio artean, 1927
urtean Zubiaur eta donne Pelaio auzoak Bakio'n sartu arte. Bakio´ko eleizatea Jaurerri eta Bermeo eta
Mungiako udalerrien baterako ardurapean egin zan.
Jaurreriko Batzar Nagusietan 71 garren jezarleku eta
botoa eukazan. Nekazal ekonomia,
lurgintzako batasun berezi lez, baserriaren inguruan
zeaztuten da, alik geieneko norbere ornitze eta inguruagazko ekonomi elkartzerik
txikienean oinarrituta. XIIIgarren mendetik asita, batez ere, ekonomiaren
indartze biziago baten sartzen da. Famili batzuk euren inguruetako lurralderik
on eta errentagarrienez jaubetzen dira. Aldi orretan sortzen dira errotak
eta Bakion entzuterik geien euki eben burdiñola batzuk. Ala,
Goikolea, Ondarraa eta Bengolea inguru onetako familirik
indartsuenen menpeko dira. Eta, Kurtzikene,
Olabarri, Olatxo,
Itza, Errota Barri, Bekoerrota
eta Urgitxi oraintsu arte
lanean ibili diran errotak dira. XVIIIarren gizaldiaren azkenetan, errialde
guztian alako ekonomi desoreka lakoa igarten da. Aldi onetan lur-jaubetza
erriko aberats batzuen eskuetan izan zan. Euren artean Eléxpuru,
Hormaza eta Olabarrieta ezaguneak. Gaur be irauten
dabe Eléxpuru eta Hormazatarren torre-etxeak, biak be
Bakiorentzat istori eta kultura aldetik garrantzi andia daukenak.
Giro
onetan, esan lei, iraupenerako beste bitarteko batzuen billatze naia sortu
zala, eta euren artean Bakion kontrabandoaren garapena ezagutu zan. Itxasoz
ekintza ori ainbestekoa izan ez ba zan be, bertako bizilagunak itxasoaren
aukeraz baliatu ziran Frantzitik etorran tabakoagaz lan
egiteko. 1870 inguruan bakiotar asko joan ziran Cuba´ra, karlisten gerra eta ekonomi
krisi aldietatik iges egiteko. 1890-1896 bitartean, asko biurtu ziran
errira, eta etxe andiak eraiki zituen. XXgarren gizaldian sartuta, udako
lenengo etxeak ezagutzen dira: ala Pili-Palas
lez ezagutzen dan etxea, ondoren Itxas
Begi (Jesuiten
bizitokiak), Bitz Gane,
Itxas Ondo, ... Bakio
udalerri baketsu eta garbi irauten alegintzen da, berak Bizkaian daukan
berezko inguru ezin obeagoan. Orgaitik 1970tik aurrera,
udako bizilekuak ugaritzen dira eta onei esker gure udalerria atsegin
leku jatortzat ezagutzen da.
|